"Bức tường thu nhập" (年収の壁) tại Nhật Bản trong giai đoạn cải cách 2025–2026 — một trong những thay đổi chính sách thuế và an sinh xã hội lớn nhất trong ba thập kỷ.

Lưu ý phạm vi: Bài viết này tổng hợp và phân tích các quy định về thuế thu nhập, thuế cư trú và bảo hiểm xã hội áp dụng cho người phụ thuộc (扶養) tại Nhật Bản trong giai đoạn cải cách 2025–2026. Phần ví dụ cuối bài mang tính minh họa, các con số tính toán cụ thể là ước tính tham khảo.
Trong suốt 30 năm qua, ngưỡng miễn thuế thu nhập 103万円 gần như không thay đổi trong khi lương tối thiểu tại Nhật Bản liên tục tăng. Điều này tạo ra một nghịch lý: càng nhiều người bị "mắc kẹt" tại ngưỡng 103万 vì sợ vượt qua sẽ mất các ưu đãi thuế và bảo hiểm, dẫn đến hiện tượng "làm việc cầm chừng" (働き控え) gây lãng phí nguồn nhân lực.
Giai đoạn 2025–2026 đánh dấu cuộc cải cách sâu rộng nhất trong ba thập kỷ, với hai hướng song song:
Từ năm tài chính 2026 (tính trên thu nhập của năm 2025), ngưỡng miễn thuế cư trú được nâng từ 100万 lên 110万円 tại khu vực loại 1 (Tokyo 23 quận, Osaka, Nagoya và các thành phố lớn tương đương).
Tuy nhiên, ngưỡng này phụ thuộc vào cấp địa giới (級地区分) nơi sinh sống:
Lưu ý: Thuế cư trú gồm hai phần: phần tính theo thu nhập (所得割) và phần bình quân (均等割). Được miễn ngưỡng này có nghĩa là miễn cả hai phần. Ngoài ra, từ năm 2024 Nhật Bản bổ sung "Thuế môi trường rừng" (Forest Environment Tax) 1.000 yên/năm — trừ khi thuộc diện miễn thuế hoàn toàn.
Từ năm 2025, để người trụ cột (có thu nhập dưới 900万円) được nhận mức khấu trừ tối đa 38万円 từ thuế thu nhập, thu nhập của người phụ thuộc phải dưới 123万円 (trước đây là 103万円).
Nếu thu nhập không phải từ tiền lương, giới hạn là thu nhập sau trừ chi phí dưới 58万円.
Chế độ khấu trừ đặc biệt (配偶者特別控除) khi vượt 123万円:
Giới hạn thu nhập người trụ cột: Nếu thu nhập từ tiền lương vượt 1.195万円 (tương đương thu nhập chịu thuế 1.000万円), không được áp dụng bất kỳ khoản khấu trừ vợ/chồng nào.
Đây là ngưỡng chưa thay đổi và tiềm ẩn rủi ro tài chính lớn nhất. Khi thu nhập vượt 130万円, người phụ thuộc mất tư cách hưởng bảo hiểm theo vợ/chồng, buộc phải tự đóng Bảo hiểm Y tế Quốc dân và Lương hưu Quốc dân.
Dựa trên mô phỏng từ các tổ chức tài chính Nhật Bản được trích dẫn trong tài liệu tham khảo:
→ Nếu đã vượt 130万、cần nhắm ít nhất 150万円 để bù đắp khoản bảo hiểm phát sinh.
Nếu thu nhập vượt 130万円 do "làm thêm giờ tạm thời" hoặc "tăng ca đột xuất" (không phải tăng lương cơ bản hoặc thay đổi hợp đồng cố định), doanh nghiệp có thể cấp giấy chứng nhận để người lao động duy trì trạng thái phụ thuộc thêm tối đa 2 năm liên tiếp.
Năm 2025, dựa trên "Luật sửa đổi một phần Luật Thuế thu nhập", ngưỡng miễn thuế thu nhập được nâng lên 160万円 thông qua:
Mức khấu trừ cơ bản 95万円 này là biện pháp thời điểm, dự kiến được đánh giá lại sau năm 2027.
Từ tháng 1/2026, theo thỏa thuận giữa Đảng Tự dân (LDP) và Đảng Dân chủ Quốc dân (DPP), ngưỡng miễn thuế thu nhập được nâng lên 178万円.
Con số 178万 được tính dựa trên hệ số tăng trưởng lương tối thiểu trong ~30 năm (xấp xỉ 1,73 lần so với 103万円). Điểm mới quan trọng là áp dụng cơ chế "trượt" (Slide system) — các mức khấu trừ tự động điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng, ngăn chặn hiện tượng "lạm phát làm tăng thuế" (Bracket creep).
Khi thu nhập của người phụ thuộc đạt từ 201.6万円 trở lên, người trụ cột không còn được nhận bất kỳ khoản khấu trừ nào. Ngưỡng này giữ nguyên, không thay đổi trong giai đoạn 2025–2026.
Hiện tại, điều kiện để bắt buộc đóng BHXH tại công ty gồm ba tiêu chí: làm trên 20 giờ/tuần, lương tháng trên 8.8万円, làm tại công ty có trên 50 nhân viên.
Từ tháng 10/2026, tiêu chuẩn "lương tháng 8.8万円" sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn. Lý do: mức tăng lương tối thiểu liên tục khiến hầu hết người làm trên 20 giờ/tuần đã tự nhiên vượt mức này. Điều kiện còn lại chỉ là:
Làm trên 20 giờ/tuần tại công ty đủ điều kiện → bắt buộc đóng BHXH, bất kể thu nhập.
Từ tháng 10/2029, quy định cũng mở rộng sang các hộ kinh doanh cá thể ở mọi ngành nghề (bao gồm cả dịch vụ ăn uống, lưu trú — trước đây chỉ áp dụng cho 17 ngành luật định).
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi triển khai trợ cấp cho doanh nghiệp:
Người nước ngoài có visa phụ thuộc (vợ/chồng theo) được Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản cấp phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú (資格外活動許可) với giới hạn tối đa 28 giờ/tuần. Đây là ràng buộc pháp lý cứng, không liên quan đến các ngưỡng thuế hay BHXH.
Điều kiện giả định trong ví dụ: Làm tại 1 công ty có trên 51 nhân viên (đủ điều kiện BHXH bắt buộc hiện tại). Các con số thu nhập thực nhận là ước tính minh họa dựa trên mô phỏng được trích dẫn trong tài liệu tham khảo — không phải con số pháp lý chính thức.
→ Chiến lược an toàn tuyệt đối. Phù hợp nếu ưu tiên đơn giản hóa thủ tục.
Đây là vùng mà nhiều người làm 28 giờ/tuần với mức lương trung bình có thể rơi vào.
⚠️ Cảnh báo quan trọng: 28 giờ/tuần vượt ngưỡng 20 giờ/tuần. Từ tháng 10/2026, tại công ty trên 51 nhân viên, làm 28 giờ/tuần sẽ kích hoạt bắt buộc đóng BHXH tại công ty — bất kể thu nhập là bao nhiêu. Cần trao đổi với bộ phận nhân sự trước thời điểm này.
→ Tốt về mặt thuế, nhưng cần chuẩn bị cho thay đổi BHXH từ 10/2026.
Lối thoát:
→ Tránh vùng 130万–149万 nếu không có giải pháp cụ thể.
→ Hướng chính phủ khuyến khích. Phù hợp nếu muốn xây dựng nền tảng an sinh dài hạn.
Lưu ý riêng cho người làm từ 20 giờ/tuần trở lên tại công ty trên 51 nhân viên (ngoại trừ du học sinh): Từ tháng 10/2026, tiêu chuẩn lương 8.8 Man yên/tháng bị bãi bỏ, nghĩa là chỉ cần làm từ 20 giờ/tuần trở lên là bắt buộc tham gia BHXH tại nơi làm việc bất kể thu nhập. Riêng người làm kịch trần 28 giờ/tuần thực tế đã thuộc diện phải đóng ngay từ bây giờ do lương tối thiểu tăng cao. Vì vậy, nếu muốn duy trì diện phụ thuộc bảo hiểm, bạn nên chủ động trao đổi với bộ phận nhân sự để điều chỉnh số giờ làm việc (xuống dưới 20 giờ/tuần) trước thời điểm này.
Bình luận
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Bạn cần đăng nhập để bình luận.